İÇ-imiz BORÇ
‘Borç yiğidin
kamçısıdır’ diyordu. Kamçılanmaktan haz duyduğu çıkarımını yapabiliriz.
Ve Hazinemiz 2012 yılının haziran, temmuz ve ağustos ayları
iç borçlanma stratejisini açıkladı. (1) Buna göre Hazine bu üç aylık dönemde
27,8 milyar lira ödeyecek 18,6 milyar lira da borçlanacak. Ödemelerin iç
borçlara ayrılan kısmı 22,5 milyar lira, iç piyasadan borçlanılması planlanan
tutar ise toplam 17,5 milyar lira. Genel toplamdan bunları düştüğümüzde dış
borçlanma ve ödemelere, iç borç ve ödemelere nazaran az bir miktar kalmakta.
Bu yılın ilk üç aylık dönemine ilişkin Hazinenin finansman
programı verilerine baktığımızda Hazinenin yapacağı 54,7 milyar lira tutarında
ödemenin 48,1 milyar lirası iç borç servisinden oluşacak ve bu dönemde toplam
40,4 milyar liralık iç borçlanma yapacaktı dış borçlanmaya ise gidilmeyecekti. (2)
Mart, Nisan ve Mayıs aylarına dair finansman programı
verileri ise şöyleydi: Hazine 2012’nin ikinci çeyreğinde 37,1 milyar lira
tutarında ödeme yapılacak. Bu ödemenin 32,7 milyar lirası iç borç servisinden
oluşacak gene bu dönemde toplam 25,8 milyar liralık iç borçlanmaya gidecek, dış
borçlanmaya gidilmeyecekti.(3)
Görüldüğü üzere Hazine, ‘bütçe açığını karşılamak veya
geçmişten gelen ve bu yılın bütçesinde oluşan faiz dışı fazlanın
karşılayamayacağı borç geri ödemelerini yapabilmek için’ daha çok iç borçlanma
stratejisini benimsemektedir. Tam bu noktada kendi değerlendirmelerimize
geçmeden önce Mahfi Eğilmez Hocamızın Haziran-Ağustos dönemi verilerine dair şu
önemli tespitlerini aklımızın bir köşesine yazıyoruz:
‘Haziran – Temmuz –
Ağustos 2012 için iç borç çevirme oranını şöyle hesaplayabiliriz:
İç borç çevirme oranı
= 17,5 / 22,5 = 0,78 (yani yüzde 78.)
Buna göre Hazine
piyasaya ödediği her 100 TL’ye karşılık piyasadan 78 TL’lik yeni borçlanma
yapmaktadır.
İç borç çevirme
oranında gerçek bu mudur? Bana göre gerçek iç borç çevirme oranında iç borç
ödemelerinde faiz ödemeleri işin içine katılmamalıdır. Yani iç borçlanma nasıl
ki yalnızca anapara üzerinden alınıyorsa iç borç ödemeleri de yalnızca anapara
üzerinden alınmalı ve iç borç çevirme oranı öyle hesaplanmalıdır. Aksi takdirde
pay ve paydayı aynı bazda ele almak için yeni iç borçlanma için ödenecek
faizleri de işin içine katmamız gerekir.
İç borç çevirme
oranı(yeni formülde) = 17,5 / 12,3 = 1,42. Yani yüzde 142.
Buna göre faiz
ödemeleri dışarıda bırakıldığında Hazine önümüzdeki üç ayda yapacağı her 100
TL’lik iç borç ödemesine karşılık 142 TL’lik iç borçlanma yapacak demektir. Bu
da bizim borç stokumuzun artacağı anlamına geliyor.
Eğer bu oran yükseliyorsa özel kesimin piyasadan dışlanması (crowding out etkisi) oran düşüyorsa özel kesime piyasadan yararlanma imkânının artması (crowding in etkisi) söz konusu oluyor demektir.’ (2)
Eğer bu oran yükseliyorsa özel kesimin piyasadan dışlanması (crowding out etkisi) oran düşüyorsa özel kesime piyasadan yararlanma imkânının artması (crowding in etkisi) söz konusu oluyor demektir.’ (2)
Son değerlendirmeden yola çıkarak ‘oranın yükseldiğini ve
hep yüksek olduğunu düşünebiliriz’ ve özel kesimin dış borç yükünün fazlalığına
buradan bir selam gönderiyoruz. İç borçların iç karartıcı faiz ödemelerine
değinmeden evvel dış borçlarımıza dair 2011 yılı verilerini hatırlıyoruz:
‘Türkiye Brüt dış borç
stoku, 2011 yılı dördüncü çeyreği sonu itibarıyla 306,6 milyar ABD Doları
olarak gerçekleşmiştir. Özel sektör borçlarının toplam dış borç stoku
içerisindeki payı 202,8 milyar dolar ile yüzde 66,1 ve kamu kesimi borçlarının
payı 94,1 milyar dolar ile yüzde 30,7’dir.’ (5)
Haziran-Ağustos dönemi finansman programında yer alan 22,5
milyar liralık iç borç ödemesinin 10,2 milyar liralık kısmını iç borç ‘faiz
ödemeleri’ oluşturuyor. Dış borç ödemelerinde ise durum şöyle; 5,2 milyar
liralık toplamda faiz ödemelerinin payı 1,4 milyar lira.
2011 yılı finansman programına baktığımızda 132,1 milyar
lira iç borç ödemesi yapıldığı bunun 35,1 milyar liralık kısmını faiz
ödemelerinin oluşturduğunu görmekteyiz. (6) Gene yapılan ödemelere karşılık iç
borçlanma toplamı 111,6 milyar lira olarak gerçekleşmiş. İç borç çevirme oranı
ise yüzde 84,5 (Mahfi Eğilmez Hoca’nın hesabıyla; yaklaşık olarak yüzde 115 ).
Hazine Müsteşarlığı ‘Kamu Net Borç Stoku’ istatistiklerini
incelediğimizde 2011 yılı son çeyreği itibariyle kamu brüt iç borç stokumuz
387,4 milyar lira, dış borç stokumuz ise 158,6 milyar lira olarak gerçekleşmiş.
Toplamda kamu brüt borç stokumuz 546 milyar liradır. Bu rakamdan ‘T.C.M.B net
varlıklarını, kamu varlıklarını ve işsizlik sigortası fonu net varlıklarını’
düştüğümüzde 290,5 milyar lira kalıyor bu da bize ‘kamu net toplam borç
stokunu’ veriyor.(*)
Vatandaşı kredi kartı batağında çırpına dursun devletin de
‘yediği kamçılar’ pek farklı değil hani. Doğu Perinçek devletin dolayısıyla
vatandaşın kanını faiz yoluyla emenlere, teşbihte hata olmaz, ‘sülük’ diyordu.
Bunda devleti yönetenlerin payı ise aldıkları ve alacakları avantalarda gizli
midir bilinmez. İtham ağırdır, lakin devlet yönetiyoruz diye borç/faiz
sarmalında ekonominin altını üstüne getirenlere az bile. Bir tekeliyet düzeni
vurgusu yapmaktan kendimi alamıyorum, idiyokrasi ise artık Atlantikçilerin
gayrı resmi rejimidir.(7)
M.Recep Erçin – 04.06.2012
1- http://www.hazine.gov.tr duyurulurdan verilere
bakılabilir.
4- Mahfi Eğilmez, Hazine Borçlanması 03.06.2012 tarihli http://www.mahfiegilmez.com’dan
yayımlanan makalesinden alınmıştır. (not: bu yüzden eleştiriliyorum ama uzun
alıntılar yapmayı seviyorum, yararlı görüyorum. Okumak bizler için bir
tutkudur; okumakta zorlananları mazur görebiliriz ama muaf tutamayız.)
5- Hazine Müsteşarlığı 30 Mart 2012 tarihli ilgili basın
duyurusu.
6-Hazine Müsteşarlığı Kamu Borç Yönetimi Raporu Ocak 2012
7-İdiyokrasi düzeni için: Barış Zeren, Demokrasiden
idiyokrasiye, 12 Nisan 2012 Aydınlık
* Stok ‘fr. Stock’ : 1. isim Yığılım
2. ekonomi, ticaret Yığımlık
**İlgili tablo aşağıdadır (http://www.hazine.gov.tr):
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
KAMU NET BORÇ STOKU
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(Milyar TL)
|
|
|
|
KAMU BRÜT İÇ BORÇ STOKU
|
KAMU BRÜT DIŞ BORÇ STOKU
(*)
|
KAMU BRÜT TOPLAM BORÇ STOKU
(I)
|
T.C.M.B. NET VARLIKLARI
(II)
|
KAMU VARLIKLARI (III) (**)
|
İŞSİZLİK SİGORTASI FONU NET
VARLIKLARI (IV)
|
KAMU NET TOPLAM BORÇ STOKU
(I - II - III - IV)
|
KAMU NET TOPLAM BORÇ STOKU
/ GSYH (%)
|
|
|
2000
|
54,5
|
31,3
|
85,8
|
11,0
|
2,7
|
0,4
|
71,8
|
43,1
|
|
|
2001
|
125,6
|
63,9
|
189,6
|
22,9
|
5,1
|
2,2
|
159,4
|
66,4
|
|
|
2002
|
155,2
|
102,0
|
257,2
|
25,4
|
11,3
|
5,0
|
215,6
|
61,5
|
|
|
2003
|
202,1
|
95,6
|
297,7
|
24,7
|
13,1
|
8,9
|
251,0
|
55,2
|
|
|
2004
|
235,1
|
97,9
|
333,0
|
27,9
|
17,2
|
13,3
|
274,6
|
49,1
|
|
|
2005
|
259,8
|
91,5
|
351,3
|
30,8
|
32,2
|
18,0
|
270,3
|
41,7
|
|
|
2006
|
268,3
|
97,6
|
365,9
|
45,7
|
38,3
|
23,7
|
258,2
|
34,0
|
|
|
2007
|
273,3
|
82,3
|
355,5
|
41,8
|
34,6
|
30,7
|
248,4
|
29,5
|
|
|
2008
|
295,8
|
112,4
|
408,2
|
60,4
|
41,5
|
38,4
|
268,0
|
28,2
|
|
|
2009
|
347,4
|
118,3
|
465,7
|
66,0
|
47,7
|
42,1
|
309,9
|
32,5
|
|
|
2010
|
368,9
|
128,0
|
496,9
|
86,2
|
47,2
|
45,9
|
317,6
|
28,9
|
|
|
2011 Ç1
|
375,5
|
133,8
|
509,3
|
89,2
|
52,8
|
47,4
|
319,9
|
-
|
|
|
2011 Ç2
|
377,7
|
141,9
|
519,6
|
104,7
|
64,8
|
49,4
|
300,7
|
-
|
|
|
2011 Ç3
|
383,0
|
157,1
|
540,1
|
126,6
|
69,0
|
51,4
|
293,0
|
-
|
|
|
2011 Ç4
|
387,4
|
158,6
|
546,0
|
143,2
|
58,9
|
53,5
|
290,5
|
22,4
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(*) Dış
borç verilerinde geriye dönük güncellemeler olabilmektedir
|
|||||||||
|
(**) Tüm
mevduatları ve finansal varlıkları kapsamaktadır.
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder